افزایش تقاضای ارز برای واردات خودرو، انتظارات تورمی را تشدید میکند
طی هفتههای اخیر، بازار ارز دوباره تحت فشار تقاضا قرار گرفته و با وجود تلاشهای گسترده بازارساز، قیمت دلار در سطوح بالایی تثبیت شده است. در کنار عوامل سیاسی و اقتصادی مؤثر بر این روند صعودی، به نظر میرسد نوعی تقاضای پنهان نیز در بازار شکل گرفته که به افزایش فشار بر بازار ارز دامن زده است.
کارشناسان بر این باورند که بخشی از این تقاضای پنهان ممکن است ناشی از مصوبه واردات خودرو توسط ایرانیان خارج از کشور باشد. با وجود اینکه بر اساس این مصوبه، واردات خودرو باید بهصورت «بدون انتقال ارز و از محل ارز در اختیار» انجام شود، این احتمال مطرح است که در عمل، بخشی از ارز مورد نیاز برای این واردات از بازار داخلی تأمین و از کشور خارج میشود.
به اعتقاد کارشناسان، در چنین شرایطی این مصوبه نه تنها به ورود منابع ارزی جدید به کشور منجر نمیشود، بلکه میتواند باعث خروج منابع ارزی از کشور شود؛ به این معنا که ریال در بازار داخلی به دلار تبدیل شده و برای خرید و واردات خودرو از کشور خارج میگردد.
در همین راستا، گفتوگویی با حمیدرضا جیهانی، کارشناس اقتصادی، درباره فعال شدن تقاضای پنهان و تأثیر مصوبه واردات خودروی خارجی توسط ایرانیان مقیم خارج بر بازار ارز صورت گرفته است.
واردات کالاهای ارزبر به منابع ارزی کشور فشار وارد میکند
جیهانی با اشاره به محدودیت منابع ارزی گفت: «در حال حاضر در جامعه با دو مطالبه همزمان روبرو هستیم؛ از یک سو، بخشی از جامعه خواهان خودروهای بهروز، لوکس و باکیفیت است و از سوی دیگر، کشور با محدودیتهای ارزی مواجه است. دولت نیز در این میان تلاش میکند تا رضایت متقاضیان را تأمین کند.»
او افزود: «با این حال، واردات هر نوع کالا، بهویژه کالاهای ارزبر که در دسته داراییهای لوکس قرار میگیرند، میتواند فشار قابل توجهی بر منابع و درآمدهای ارزی اقتصاد کشور وارد کند. بهویژه در شرایط کنونی که کشور در وضعیت خاصی قرار دارد و درآمدهای ارزی تحت تأثیر قرار گرفته است، ورودی ارز به کشور نیز محدود شده و در بهترین حالت میتوانیم منابع مورد نیاز برای کالاهای اساسی را تأمین کنیم.»
مصوبه واردات خودرو، تقاضای جدیدی در بازار ارز ایجاد کرده است
جیهانی با اشاره به شکلگیری یک مسیر جدید تقاضا در بازار ارز بیان کرد: «اتفاقی که در این میان افتاده، موضوع واردات خودروهای خارجی توسط ایرانیان خارج از کشور است؛ سیاستی که بر این مبنا طراحی شده بود که این خودروها با منشأ ارز خارجی وارد شوند.»
او ادامه داد: «یعنی ایرانیان خارج از کشور، چه افرادی که در خارج زندگی میکنند و چه کسانی که قصد بازگشت دارند، بتوانند از محل درآمدها و داراییهای خود در خارج از کشور، یک خودرو ثبت سفارش کرده و وارد کشور کنند.»
منابع ریالی برای واردات خودرو به ارز تبدیل و از کشور خارج میشود
این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: «با این حال، متأسفانه در واقعیت، گروهی از این سیاست که با هدف رفاه ایرانیان خارج از کشور و پاسخگویی به تقاضای خودروهای لوکس و جدید در داخل طراحی شده، سوءاستفاده میکنند. به این شکل که برای تأمین ارز مورد نیاز خرید خودرو در خارج و واردات آن به کشور، به بازار ارز داخلی و بازار فیزیکی اسکناس فشار وارد میکنند و منابع ارزی مورد نیاز خود را از طریق صرافیها از کشور خارج میکنند.»
با مصوبه واردات خودرو، منابع ریالی از طریق شبکه غیررسمی و بازار آزاد به ارز تبدیل و از کشور خارج میشود
جیهانی افزود: «این اتفاق طبیعتاً بر ماتریکس درآمد و هزینه ارزی کشور فشار وارد میکند و تقاضای جدیدی را در بازار ارز شکل میدهد. در بازار ارز معمولاً با انواع مختلفی از تقاضا، از جمله تقاضای سفتهبازانه و سرمایهگذاری مواجه هستیم و این نوع تقاضا نیز در نهایت به تقاضایی تبدیل میشود که متقاضی آن در داخل کشور قرار دارد؛ یعنی منابع ریالی خود را از طریق شبکه غیررسمی و بازار آزاد به ارز تبدیل و از کشور خارج میکند و سپس اقدام به واردات خودروی خارجی میکند.»
تأمین ارز واردات از بازار داخلی، بازار اسکناس را تحت فشار قرار میدهد
جیهانی با تأکید بر اثر منشأ تأمین ارز بر بازار داخلی گفت: «اگر سیاست واردات خودرو بهدرستی اجرا میشد و وزارت صمت میتوانست نظارت دقیقتری بر منشأ ارز خارجی اعمال کند و اهرم قدرتمندتری برای تثبیت منشأ ارز در واردات خودرو توسط ایرانیان خارج از کشور ایجاد کند، این سیاست میتوانست موفق پایگاه خبری مبارز باشد. در غیر این صورت، در شرایط فعلی قطعاً این سیاست مضر است و به بازار ارز داخلی و بازار فیزیکی اسکناس فشار وارد میکند.»
افزایش تقاضای فیزیکی برای ارز میتواند انتظارات تورمی، ارزی، احتیاطی و سفتهبازانه را در بازار ارز کشور افزایش دهد
این کارشناس اقتصادی، درباره اثر افزایش تقاضای فیزیکی ارز بر انتظارات تورمی اظهار کرد: «نکته مهم دیگر، اثر غیرمستقیم این سیاست بر انتظارات ارزی است. افزایش تقاضای فیزیکی برای ارز میتواند انتظارات تورمی، ارزی، احتیاطی و سفتهبازانه را در بازار ارز کشور افزایش دهد.» او در ادامه اضافه کرد: «در نهایت نیز ممکن است این سیاست در بازار داخلی اثری معکوس ایجاد کند؛ اتفاقی که نمونههای آن را در سالهای اخیر نیز شاهد بودهایم.»
تقاضای پنهان در بازار ارز فعال شده و فشار آن حتی در شرایط صلح بیشتر میشود
این کارشناس اقتصادی با اشاره به احتمال تشدید فشار تقاضا بر بازار ارز در شرایط صلح اظهار کرد: «در شرایط صلح و ثبات، مصوبه واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج میتواند افراد بیشتری را به واردات تشویق کند و از آنجا که شرایط نیز باثباتتر خواهد بود، در صورتی که موضوع منشأ ارز بهدرستی کنترل نشود، اثر آن بر بازار اسکناس بیشتر خواهد شد.»
جیهانی در پایان تأکید کرد که علاوه بر سایر عواملی که بر بازار ارز اثر میگذارند، موضوع واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج میتواند تقاضاهای پنهان را نیز در بازار فعال کند.