تولید طلا در ایران به ۱۰ درصد ظرفیت کاهش یافته است؛ تحریم‌ها مانع صادرات مصنوعات طلا شده‌اند
صنعت طلا و جواهر در ایران، با وجود تکیه بر کیفیت بالا و نیروی متخصص، با چالش‌های متعددی روبروست که فعالیت واحدهای تولیدی را دشوار کرده است. گسترش پلتفرم‌های آنلاین فروش طلا، تغییر گرایش تقاضا از مصنوعات به طلای سرمایه‌ای، مشکلات مربوط به دریافت کدهای استاندارد و پیچیدگی‌های فرآیند صادرات، از جمله این موانع هستند.
همچنین، ساماندهی پلتفرم‌های فروش آنلاین و اجرای دستورالعمل‌های مربوط به آن‌ها، در کنار بحث دیرینه ایجاد شهرک یا برج طلا و نگرانی‌های امنیتی ناشی از تمرکز واحدهای تولیدی، همچنان از چالش‌های اصلی این صنعت به شمار می‌روند.
آمار دقیقی از میزان تولید طلا در کشور در دسترس نیست
حجت شفائی، رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا، جواهر، نقره و سنگ‌های قیمتی ایران، در خصوص میزان تولید طلا در کشور اظهار داشت: «در حال حاضر آمار دقیقی از تولید طلا وجود ندارد، اما به طور کلی حجم تولید به شدت کاهش یافته است.»
تولید طلا در ایران به حداقل رسیده است
وی افزود: «سیاست‌های اتخاذ شده در کشور، به ویژه در زمینه معاملات آنلاین طلا، تولید را با چالش جدی مواجه کرده و باعث شده بسیاری از تولیدکنندگان یا کسب‌وکار خود را تعطیل کنند یا به تعدیل نیرو بپردازند. در مجموع، تولید طلا در کشور به سطح بسیار پایینی رسیده است.»
مواد خام مورد نیاز تولید مصنوعات طلا در حال دست‌به‌دست شدن است و این روند به یک عرف نادرست تبدیل شده
رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا توضیح داد: «از یک سو معاملات آنلاین طلا رواج یافته و از سوی دیگر، برخی افراد برای سرمایه‌گذاری به خرید طلای آب‌شده روی آورده‌اند و بانک مرکزی نیز در بازار سکه عرضه می‌کند. مجموعه این عوامل به تولید آسیب زده است. در واقع، سکه و مواد خام مورد نیاز تولید مصنوعات طلا در حال دست‌به‌دست شدن است و این روند به یک عرف نادرست تبدیل شده است.» وی ادامه داد: «با رواج سرمایه‌گذاری آنلاین در طلا، مردم کمتر به سمت خرید مصنوعات طلا می‌روند و تولید در کشور آسیب می‌بیند.»
تولیدکنندگان به دلایل امنیتی تمایلی به اعلام میزان تولید خود ندارند
شفائی در مورد میزان کاهش تولید طلا نسبت به سال‌های گذشته گفت: «تولید طلا نسبت به سال گذشته و سال‌های قبل کاهش چشمگیری داشته است؛ اما حتی نمی‌توانیم میزان انشا باز تقریبی این کاهش را اعلام کنیم؛ زیرا اطلاعات دقیقی درباره میزان تولید واحدها در دست نیست.»
او توضیح داد: «تولیدکنندگان معمولاً میزان تولید خود را به اتحادیه اعلام نمی‌کنند و محصولاتشان را مستقیماً به بنکداران عرضه می‌کنند. از سوی دیگر، به دلایل امنیتی تمایلی به اعلام میزان تولید ندارند و اساساً الزامی هم برای اعلام این اطلاعات وجود ندارد.»
تهران، اصفهان، یزد، تبریز و مشهد، قطب‌های اصلی تولید طلا در ایران
این فعال صنعت طلا درباره قطب‌های تولید مصنوعات طلا در کشور گفت: «پنج قطب اصلی تولید طلا در کشور به ترتیب تهران، اصفهان، یزد، تبریز و مشهد هستند. ایران نیز در شمار هفت کشور تولیدکننده مصنوعات طلا در جهان قرار دارد.»
برخی از واحدهای تولیدی نیروی انسانی خود را کاهش داده‌اند
شفائی با اشاره به وضعیت فعالیت واحدهای تولیدی گفت: «واحدهای تولیدی در حال حاضر حداکثر با ۱۰ درصد ظرفیت خود کار می‌کنند. برخی از آن‌ها نیروی انسانی‌شان را کاهش داده‌اند و برخی دیگر تلاش کرده‌اند نیروهای خود را حفظ کنند؛ زیرا این افراد متخصص هستند و تولیدکنندگان طی چند سال برای آموزش آن‌ها وقت گذاشته‌اند.»
او افزود: «تولیدکنندگان منتظرند دستورالعمل هیات دولت درباره پلتفرم‌ها اجرایی شود و این پلتفرم‌ها به سامانه ناظر بانک مرکزی متصل شوند. اگر اتصال به طور کامل انجام شود و فعالیت پلتفرم‌ها بر اساس ضوابط این سامانه پیش برود، ممکن است وضعیت تولید مصنوعات طلا تا حدی بهتر شود.»
دستورالعمل جدید باید فروش پلتفرم‌ها را به موجودی واقعی طلا متصل کند
شفائی درباره الزامات دستورالعمل فعالیت پلتفرم‌های فروش طلا توضیح داد: «این دستورالعمل پلتفرم‌ها را ملزم می‌کند موجودی واقعی طلا داشته باشند؛ مشابه یک مغازه‌دار که طلای خود را در خزانه مورد تأیید بانک مرکزی نگهداری می‌کند و از همان موجودی می‌فروشد.»
او ادامه داد: «تا پیش از این، پلتفرم‌ها پول را از مردم دریافت می‌کردند و بعد با پول آن‌ها طلا می‌خریدند. اما بر اساس دستورالعمل جدید، باید موجودی طلا داشته باشند و آن را نزد بانک مرکزی سپرده‌گذاری کنند. پس از سپرده‌گذاری، فقط به اندازه طلایی که در اختیار دارند اجازه فروش خواهند داشت.»
در سازوکار جدید معاملات آنلاین طلا، طلایی که به مردم تحویل داده می‌شود دیگر طلای آب‌شده یا شمش نخواهد بود، بلکه پلاک طلاست که تولیدکننده آن را ساخته و مهر استاندارد روی محصول درج شده است
این مسئول صنفی افزود: «در این سازوکار، طلایی که به مردم تحویل داده می‌شود نیز دیگر طلای آب‌شده یا شمش نخواهد بود، بلکه پلاک طلاست که تولیدکننده آن را ساخته و مهر استاندارد روی محصول درج شده است. اگر این دستورالعمل اجرایی شود، ممکن است فعالیت تولیدکنندگانی که در حوزه تولید پلاک طلا کار می‌کنند، تا حدی افزایش پیدا کند؛ زیرا تولید این محصولات شامل دستمزد و اجرت ساخت است.»
اگر پلتفرم‌ها در حوزه مصنوعات طلا فعالیت کنند، تقاضا را به سمت تولید بازمی‌گردانند
او تأکید کرد: «در چنین شرایطی، مردم دیگر فقط به دنبال خرید طلای بدون اجرت نخواهند بود. وقتی پلاک طلا هم اجرت ساخت داشته باشد، خریدار می‌تواند میان خرید مصنوعات طلا و خرید پلاک تصمیم بگیرد؛ زیرا هر دو محصول هزینه ساخت دارند.»
او درباره احتمال تبدیل شدن پلتفرم‌ها به مشتری تولیدکنندگان نیز گفت: «تقریباً چنین امکانی وجود دارد. اگر پلتفرم‌ها در حوزه مصنوعات طلا فعالیت کنند، به نوعی تقاضا را به سمت تولید بازمی‌گردانند.»
توقف صدور کدهای استاندارد برای تولیدکنندگان، به تولید طلا در تهران آسیب زده است
شفائی با اشاره به مشکلات صدور کدهای استاندارد برای تولیدکنندگان طلا در تهران گفت: «حدود ۹۰ تا ۹۵ درصد تولیدکنندگان طلا به دلایل امنیتی و همچنین به دلیل نیاز به فضای بزرگ، در واحدهای مسکونی فعالیت می‌کنند. این دسته از تولیدکنندگان نمی‌توانند از اتاق اصناف و اتحادیه صنفی مجوز بگیرند و معمولاً با مجوزهای مربوط به صنایع دستی از وزارت میراث فرهنگی