ایمنا/کاهش نرخ ارز، ریزش قیمت‌ها در بازار خودرو را رقم زد. روز گذشته بین ۲۰ تا ۲۵ درصد از قیمت خودروها در بازار کاسته شد. به گفته فعالان بازار، در شرایط کنونی عرضه خودروهای احتکارشده به بازار افزایش یافته است حال آنکه به دلیل کاهش انتظار تورمی، متقاضی برای خودرو نیست.

 با قوت گرفتن انتخاب جو بایدن به‌عنوان چهل و ششمین رئیس‌جمهور ایالات‌متحده آمریکا طی چند روز اخیر و قطعی شدن آن در بامداد شنبه، بازار خودروی ایران نیز به این اتفاق بزرگ واکنش نشان داد و منحنی قیمت در آن نزولی شد. طبق اخبار رسیده از بازار تا لحظه تنظیم این گزارش، قیمت خودروهای داخلی در مقایسه با روزهای قبل از آغاز انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا، چیزی حدود ۲۵ درصد افت کرده است. فعالان بازار می‌گویند خیلی‌ها از بیم ریزش بیشتر قیمت‌ها، فروشنده شده‌اند تا سمت «عرضه» تقویت شود، با این حال در سمت تقاضا میل چندانی برای خرید نیست.

در واقع با توجه به کاهش تورم انتظاری شهروندان و خوش‌بینی آنها به بهبود اوضاع اقتصادی و افت در بازارهای مختلف، خیلی‌ها بنا را بر تداوم ریزش قیمت گذاشته‌اند، بنابراین بازار خودرو با کمبود خریدار مواجه شده است. در این شرایط اما پرسش مهم شکل گرفته در اذهان عمومی این است که «کف کاهش قیمت خودرو چقدر است؟» آیا افت قیمت خودرو در روزها و هفته‌ها و ماه‌های آتی نیز ادامه خواهد داشت، یا به زودی روند نزولی قیمت متوقف و حتی دوباره استارت گرانی خواهد خورد؟ پاسخ به این پرسش منوط به اتفاقاتی است که در آینده سیاست خارجی و اقتصاد کشور رخ خواهد داد، به‌ویژه احیا یا عدم احیای برجام.

پیش از بررسی اتفاقات احتمالی آتی در حوزه سیاست خارجی و اقتصاد کشور (با توجه به شکست دونالد ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا و پیروزی بایدن)، ابتدا نگاهی می‌کنیم به تقویم دو سال و نیم گذشته در بازار خودرو تا مشخص شود منحنی قیمت چرا این چنین سرکش شد. پس از آنکه آمریکا در اردیبهشت ۹۷ از توافق هسته‌ای و برجام خارج شد، بازار خودرو نخستین تکانه‌ها را تجربه کرد، زیرا واضح بود با نقض برجام، اقتصاد ایران دوران سختی را در پیش خواهد داشت.

سه ماه پس از خروج آمریکا از برجام، خودروسازی ایران رسماً از سوی آمریکا تحریم شد تا بازار خودرو شوک قیمتی دیگری را تجربه کند. در نهایت نیز هرچه گذشت، فشار آمریکایی‌ها بر ایران بیشتر و با توجه به تحریم‌های نفتی و بانکی، اقتصاد کشور تلاطم‌های بزرگ را تجربه کرد.

واکنش بازارهای داخلی به اتفاقات سیاسی ناشی از نقض برجام، افزایشی بود و از همین رو شهروندان ایرانی به شدت تحت فشار اقتصادی قرار گرفتند. با توجه به کاهش ورود ارز به کشور در نتیجه تحریم‌های نفتی و بانکی، بازار ارز روندی صعودی به خود گرفت و به رقم بالای ۳۰ هزار تومان نیز رسید. در واکنش به سرکشی‌های بازار ارز، دیگر بازارها به‌ویژه خودرو نیز رم کردند، تا جایی که کف قیمت از ۳۰ میلیون تومان به ۱۳۰ میلیون تومان رسید.

اینکه چرا بازار خودرو در این دو سال و نیم این چنین ملتهب و با رشد شدید قیمت مواجه شد، ریشه در مسائل مختلفی داشت، به‌ویژه «رشد نرخ ارز»، «رشد تورم انتظاری» و «افت تولید و عرضه». در این بین اما دو عامل نخست، اثر بیشتری بر منحنی قیمت داشت، چه آنکه خودرو با وجود مصرفی بودن، کالایی سرمایه‌ای شد و شهروندان زیادی آن را دستمایه حفظ ارزش پول خود قرار دادند.

مرور رخدادهای بازار خودرو در دو سال و نیم گذشته به وضوح نشان می‌دهد این بازار متأثر از ارز و سکه و تورم انتظاری است و هر وقت این بازارها صعودی شده‌اند، خودرو صعود کرده و هر وقت رو به نزول رفتند، در مسیر افت قرار گرفته است. البته قطعاً نمی‌توان نقش افت تولید و عرضه را در التهاب بازار خودرو نادیده گرفت، چه آنکه تیراژ خودروسازان در همان سال نخست تحریم و نسبت به سال قبل از آن، ۴۰ درصد سقوط کرد. در کنار این موضوع، واردات خودرو نیز ممنوع شد تا سمت عرضه محدودتر و در نتیجه منحنی قیمت صعودی‌تر شود.

این اتفاقات در حالی بود که با نزدیک شدن به موعد برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا، بازار خودرو نیز در تب و تاب آن قرار گرفت و نوسان قیمت را تجربه کرد. آن طور که فعالان بازار می‌گویند، منحنی قیمت طی چند روز گذشته که جو بایدن در مسیر غلبه بر ترامپ قرار گرفت، روندی نزولی را آغاز کرد و با قطعی شدن برد نامزد دموکرات‌ها، ریزش قیمت ادامه یافت. حالا همه به انتظار نشسته‌اند تا ببینند موج کاهش قیمت در بازارهای داخلی به‌ویژه خودرو تا کجا پیش خواهد رفت؟