زیان 2000 میلیاردی شرکتهای حملونقل دولتی
شرق/ درصد قابلتوجهی از شرکتهای دولتی زیانده هستند. در بررسی عملکرد فقط چهار شرکت دولتی در بخش حملونقل در سال 1398، زیانی به بزرگی دو هزار و 10 میلیارد و 857 میلیون تومان محاسبه شده است. در شرایطی که در بودجه میزان زیاندهی شرکتها ارقام اندکی پیشبینی شده بود اما عملکرد شرکتها، با پیشبینیها فاصله زیادی دارد؛ بهطوریکه برای تمامی شرکتهای زیانده، میزان زیان پیشبینیشده در بودجه مصوب سال 1398، به طرز قابلتوجهی کمتر از میران زیاندهی واقعی آنها بوده است.
برای مثال، میزان زیان پیشبینیشده برای شرکت سهامی راهآهن در قانون بودجه سال 1398 معادل 0.36 مقدار واقعی آن بوده است. برای دو شرکت سودده ذکرشده نیز میزان 50 درصد سود ویژه پیشبینیشده در بودجه مصوب سال 1398، به طرز قابلتوجهی کمتر از میزان 50 درصد سود ویژه واقعی آنها بوده است. برای مثال 50 درصد سود ویژه پیشبینیشده برای شرکت فرودگاهها و ناوبری هوایی ایران در قانون بودجه سال 1398، معادل 0.13 مقدار واقعی آن بوده که اختلاف قابلتوجهی است. حال در لایحه بودجه سال 1400 از بین 9 شرکت بررسیشده توسط مرکز پژوهشهای مجلس، دو شرکت سودده، چهار شرکت زیانده و سه شرکت نیز سربهسر خواهند شد. در لایحه بودجه 1400 مقدار 50 درصد سود ویژه سازمان بنادر و دریانوردی رقم 400 میلیارد ریال پیشبینی شده است که نسبت به قانون بودجه سال 1399 بیش از 90 درصد رشد داشته است. همچنین شرکت مادرتخصصی آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک نیز در لایحه بودجه سال 1400 بالغ بر 20 میلیارد ریال 50 درصد سود ویژه داشته است که مانند سال گذشته تغییری نخواهد کرد. 50 درصد سود ویژه شرکت فرودگاهها و ناوبری هوایی ایران و شرکت شهر فرودگاهی امام خمینی در لایحه بودجه 1400 نسبت به قانون بودجه سال 1399 صفر خواهد بود که به معنای کاهش صددرصدی سود این شرکتها نسبت به سال 1399 است. لازم به ذکر است که مبلغ 630 میلیارد ریال از منابع عمومی دولت، صرف طرحهای تملک دارایی سرمایهای شرکت فرودگاهها و ناوبری هوایی ایران خواهد شد که نسبت به سال قبل 17 درصد کاهش یافته است. شرکت مادرتخصصی ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل کشور هیچ رشدی در سود شرکت نداشته است و نسبت به سال گذشته تغییری نکرده است. همچنین بالغ بر 78 هزار و 637 میلیارد ریال از منابع عمومی دولت برای مصرف در طرحهای تملک دارایی سرمایهای این شرکت در نظر گرفته شده است که نسبت به سال قبل 15 درصد افزایش را نشان میدهد. اما از میان شرکتهای دولتی و مؤسسات وابسته به دولت در بخش حملونقل، شرکت راهآهن، سازمان راهداری و حملونقل جادهای، شرکت هواپیمایی و صندوق توسعه حملونقل زیانده پیشبینی شدهاند.
درخصوص شرکت راهآهن در لایحه 1400 بالغ بر 19 هزار و 25 میلیارد ریال سهم طرحهای تملک دارایی سرمایهای و 15 هزار میلیارد ریال از سهم منابع داخلی طرحهای تملک دارایی سرمایهای صرف شده است که در مجموع نسبت به مورد مشابه در سال گذشته 32 درصد افزایش داشته باشد.